Senin, 24 Juni 2024

L : Kamus Bali - Indonesia

Kamus Padanan Kata
Bali ~ Indonesia
Komang Berata

/Ll/

laa /lêê/ matang (dipanggang atau didiang), pinih laana lebenganne paling sempurna matang dipanggangnya

laad bekas
laad-laadan barang bekas
malaad berbekas

laad keluar, lepas
laadin keluarkan, lepaskan
laadin dikeluarkan, dilepaskan; laadin desa dilepaskan atau dikeluarkan oleh desa
laadina dikeluarkan, dilepaskan; laadina uling desa dilepaskan atau dikeluarkan dari desa

laba beruntung, keberuntungan, mujur

labak pasak
ngalabakin 1. memasang pasak 2. menjadi pengikut

labek ramai; labek pamedeke tangkil ramai orang bersembahyang 

labek penuh; labek talan tabwane sarang tawon penuh berisi

lablab rebus
lablaba direbus
lablaban rebusan
lablabang rebuskan
malablab direbus
malablaban merebus
malablabang direbuskan
ngalablab merebus
ngalablabang merebuskan

labuh jatuh
palabuh masa tanam padi, apalabuh satu kali masa tanam padi, atiban nika nyidayang telung palabuh satu tahun memungkinkan tiga kali masa tanam padi
labuh munyi terucap kata
malaib labuh jatuh bangun
ngalabuhang 1. keguguran 2. aborsi, menggugurkan

ngalaca-laca bersiap-siap, mengumpulkan

lacur maninggal dunia

lacur miskin

lad bekas
lad-ladan barang bekas
malad berbekas

lad keluar, lepas; lad uling desa lepas atau keluar dari keanggotaan desa
ladina dikeluarkan, dilepaskan

lada olahan lauk untuk melengkapi sesaji

ladik pisau

lading bunga bangkai

ladung tambah, lengkap
ngaladungin menambahkan, melengkapi

lagar makan

lagas berani tanpa banyak berpikir

laguk namun, tetapi

lagut meski, walau

lah ayo, mari

lahlah jalar, tular
ngalahlah menjalar, menular

laib lari
malaib berlari

lais laris

lait pasak

lak seruan mengusir anjing

lak 
ngelak /ngêlak/ tersengal-sengal ngos-ngosan

lakar 1. akan, hendak 2. bahan

laku laku
palakuan /pêlakuan/ fungsi, guna, manfaat

lalab rebus

lalah pedas

lalang ilalang

lalar belah (usus)

lamak rangkaian janur atau daun enau berbentuk segitiga

lamas selaput pembungkus bayi

lamba

lambang bagian bangunan rumah

lambe bibir

lambet pukul

lambih kedodoran, lebar

lamen jika, kalau

lames ombak

lami lama

lamis cerewet

lamit ambil barang tanpa membayar
kalamitan kecurian
ngalamit mengambil barang tanpa membayar

lampad jenis olahan sayur

lampah laku

lampin alas tangan ketika mengangkat sesuatu yang panas atau sesuatu yang kotor

lampus mati

lan ayo, mari

lan dan

lanang laki, pria

lancab 1. panjang 2. tajam

lancah empas, lancah ombak diempas ombak
palancah abdi, anak buah, kaki tangan

lancat lompat, loncat

lancep lancip

lancingan ujung kain kemben lelaki

landak landak

landep runcing

landuh makmur

landung jangkung, tinggi

lang ayo, mari

langah jarang

langas arang

langgia kualat

langi renang

langit langit

langkah langkah

langkang
kancut langkang

langkar langgar

langkat jengkal

langkat-langkat ulat

langked pukul

langkir

langkung lebih

langlang jagabaya

lango keindahan

langsag cekatan, rajin

langsaran

langseg pukul

langsot keterlaluan

langsuh basuh

langu keindahan

lanjang panjang
ngalanjang tumbuh memanjang

lanjar langsing

lanjar
lanjaran rokok

lanji uban

lantang panjang

lantaran kain untuk tempat melangkah

lantas lalu, lantas

lante gips

lanteg pukul

lanteng langsung
ngalanteng langsung

lantig pukul

lantih lancar
garus lantih semoga laris

lantud sulit, terganggu

lantur lanjut
lanturang lanjutkan

lanus lancar

lanying runcing

lanyug sulam (tanaman)

lanyuk lonjong

lapah hapal, lancar

lapan altar tempat sesaji

lara sengsara

larapan

las tega

lasan kadal
lelasan kadal

lasi tidak laris
ngalasinin mengharapkan tidak laris

lasia lalu, terus

latah butiran gabah terselip di kumpulan beras

lateng jelatang

lates gencet, jepit

lati gusi

latih jerat

latu bunga api

latuh rusak

lau benda terbuat dari sabut kelapa dan kulit pohon kutat yang fungsinya untuk menguatkan aroma tuak

laud batang
laudan ujung pohon bambu

lauh lantang (suara)
lalauh sesaji terdiri dari satu taledan nasi dan satu taledan lauk yang mana lauk terdiri dari sate asem, sate pusut, sate lembat, lawar putih, lawar barak, lawar daun belimbing, dan lawar padamara.

laut lalu, lantas

lawah, lelawah kelelawar

lawan lawan
ngalawan melawan

lawangan pintu keluar masuk

lawar olahan sayur dan daging

lawas 1. lama 2. ruas

lawat bayangan

layab apung (ikan)
ngalayab mengapung

layah 1. lapar 2. lidah

layak apung
ngalayak mengapung

layangan layang-layang

layon jenazah

layu layu

layub ambil

leb /lêb/ dalam

leb /lèb/ lepas

leba coklat

lebah lebih rendah

lebak 175, seratus tujuh puluh lima

lebar keluar

lebe /lébé/ pasi, kembang lebe pucat pasi

lebeh /lèbèh/ juntai, lewat
ngalebeh menjuntai

lebeng /lêbêng/ matang

leber /lèbèr/ lebar, dower

lebih lebih

lebleb celup rendam

lebon serang
kalebon diserang

lebu benam, karam
kalebu karam, terbenam

lebuh gali (kumbang tanah)

lebuk /lêbuk/ setengah busuk (ikan)

lebung lapuk

lecat
malecat hilang

lecek kusut

leceng
maleceng kencang

leci
maleci mulai tumbuh

lecing kuyup

led bekas
led-ledan barang bekas

ledang /lèdang/ senang

ledap /lèdap/ jelalatan

ledled /lèdlèd/ julur
maledled terjulur

ledok /lèdok/ aduk

leek, sing maleek tidak berhasil

leg tekuk

lega senang

legar terbuka tanpa dinding
malegar terbuka

lege /légé/ terbuka tanpa pakaian
malege telanjang
ngalege telanjang

legem asyik, tersambung, legem nutur asyik bercerita

leging takut
maleging takut

legod, malalung legod telanjang bulat

legong tari
ngalegong menari

legu nyamuk

leh mulus

lehleh /lèhlèh/ tidak tertutup
malehleh tidak tertutup

lejeh awas, lejeh cai teka awas kamu datang 

lejer tegak
ngalejer tegak

lek /lêk/ malu

lek /lèk/ jari manis

lekad lahir

lekak, pakeh malekak sangat asin

lekeh benda berbentuk lingkaran terbuat dari sabut kelapa atau yang lain untuk alas menaruh periuk atau panci

lekesan lintingan

leket akrab

leklek jejal
leklekang jejalkan

lele lele

leleh /lêlêh/ lelah, letih

leleh /lèlèh/ tidak tertutup

leleng /lèlèng/ miring (leher)

lelipi ular

lelor /lèlor/ tunduk

lemah 1. hari 2. siang

lemat pisau

lembar, palembar daun pisang utuh pada lipatan paling luar

lembat satai

lembeng dower

lembu lembu

lemed /lèmèd/ lendir

lemek subur

lemeng malam
ngalemeng setiap malam

lemes /lêmês/ lemas

lemes /lèmès/ ceriwis

lemet lemas, gontai

lemid /lêmid/ lumat

lemlem /lèmlèm/ pasi, kembang lemlem pucat pasi

lemo /lèmo/ limau

lemod, kalemod tercabut seakar-akarnya

lempag pukul

lempas /lèmpas/ berselisih jalan

lempeh /lèmpèh/ pipih

lempet /lèmpèt/ pepes daging

lempog jajan

lempuyengen pusing

lemuh gemulai

len /lèn/ beda, lain
malenan berbeda
ngalenin tampil beda
ngalen-ngalen tidak fokus, tidak perhatian

lenced /lêncèd/ melengkung turun, kanti lenced tundun jarane mondong babayan punggung kuda melengkung membawa beban

lencok /lèncok/, ngalencok beriak

lenga /lêngê/ biji jintan?

lenga /léngê/ abai, lalai

lengar /lêngar/ botak

lengatan para-para di dalam rumah

lenged kencang

lengeh 1. keracunan 2. mabuk

lengen lengan

lengis minyak

lengit malas

lengkang malas

lengkat jengkal
alengkat sejengkal

lengkeng /lèngkèng/ cerewet

lengkes /lêngkès/ kempis

lengkong /lèngkong/ bengkok

lengkuk malas

lengleng /lènglèng/ tidak fokus

lengoh /lèngoh/ gontai

lengut asyik, tersambung

lenlen tersedak

lenya kusut

lenyad, malenyad berminyak

lenyoh /lènyoh/ enak

lepah /lêpah/ terlampau matang direbus

lepah /lèpah/ jalar, rambat
malepah merambat

lepas 1. meninggal dunia 2. rumput

lepat /lèpat/ menggapai-gapai

lepeg /lèpèg/ basah kuyup

lepeg /lêpèg/ basah kuyup

lepeh /lêpèh/ lêpèh

lepek /pèk/ lunglai, terjuntai

lepekan /lèpèkan/ piring kecil

lepet malang, sial

les hati kayu

lesu lelah, lesu

lesung lumpang

let lama

leteh aib

leteng pekat

letuh aib

lewih utama

liab /liyab/ luber
maliab /mêliyab/ meluber

liah tumpah meluber

liak hantu

lian lain

liang senang

liat lihat, pandang, tatap

libed ikat

Licin Tuhan

lidah lidah

lidi lidi

liduk aduk

liep 1. diam, liep-liep lipi gadang diam-diam seperti ular hijau 2. rebah

liu banyak

liged, maliged membubung (asap)

ligir tanpa daun (pohon)

liglig gundul

lih keseleo

likad sukar, sulit

likah palang ranjang

liku putri

likub kurang (asap)

likuk belok

likur dua puluhan, salikur dua puluh satu

lila senang

lilig lindas

lilih, kalilih terdesak, kalah

lilit lilit

lilus topan

lima tangan

limas limas

limat pindah
ngalimat berpindah
palimata menerima perpindahan

limbak luas
ngalimbak meluas

limbeng balik (kapal, mobil, perahu)
ngalimbeng terbalik

limo limau

limolas lima belas

limpa organ tubuh

limpad lampau, lewat (harga)
limpadin lampaui, lewati

limped kumpulkan

limpen telan

limpit ambil barang tanpa membayar 
ngalimpit mengambil barang tanpa membayar

limpug
malimpugan menyengat (aroma harum)

limpur
malimpuran duduk tanpa alas

limuh
ngalimuh pingsan

limut kabut

lina wafat

lindek hancur (tumbuhan diinjak-injak)

linder keliling, putar

lindu gempa

lindung belut

ling 1. ucap, ujar 2. tangis

lingga simbol

linggah luas

linggih kedudukan
linggihang dudukkan
malinggih duduk
ngalinggihang mendudukkan
palinggih tempat duduk
palinggihan kendaraan

linggis linggis

lingkeh lingkar
malingkeh melingkar

lingker keriting

lingkuh lingkar (posisi berbaring)
malingkuh melingkar

linjong jari tengah

lintah lintah

lintang lewat

lintih
malintihan runut

linting linting

linuh gempa

linus pusar

linyar liar
ngalinyar berkeliaran

linyok ingkar

lipan lipan

lipeh tumbang, bertumbangan (sakit)

lipet /lipêt/ lipat 

lipet /lipêt/ balik, kembali
malipetan /mêlipêtan/ berbalik, kembali

lipi ular

lipia lupa

liput selubung
kaliputan diselubungi, tertutup

lis anyaman daun kelapa

lisah
malisah bergulingan di tanah
palisahang diguling-gulingkan di tanah

lisik jalan setapak

liu banyak

liwat lewat

liwet bubur

loba rakus

lobakan lampu, pelita

locok tumbuk

lodoh lembek (buah)

lodlod 1. menyembul 2. melotot

loka tempat

loloh jamu

lom muda (daun, rumput)

lomba lomba

lompo telan

lompong ventilasi

lon dahulu
ngalonin mendahului, sebelum waktu

long ingkar

longan kolong ranjang

longkah didih
malongkah mendidih

lonjok timbul
malonjokan timbul

lonod tumpul

lontar lontar

lonto cuma, hanya, saja

lontod pelotot

lonyog berlebihan minyak pada rambut atau kulit

lor utara

loso angsur, sorong

lot laut

lu alat menumbuk, alu

lua 1. betina 2. perempuan
lua berasal dari kata luh+a

luab didih
maluab mendidih

luag longgar, melar

luah alir, mengalir, tukad luah sungai dengan air terus menerus mengalir
luahan 1. muntahan 2. aliran (air)
ngaluah muntah

luak menganga

luas berangkat

lubak musang

lubuk genting

lubung busa

lucut basah kuyup

lud kotoran talenan

lud pukul

ludih
maludih berhasil

lue /luwé/ lapar

lueng /luwèng/ perempuan

luget 1. lembut 2. asyik, menyambung (percakapan)

lugra izin, perkenan, permisi

luh perempuan

luih /luwih/ bagus

luing /luwing/ lubang

luir /luwir/ 1. bagai, seperti 2. yaitu, yakni 

luit /luwit/ juring (ikan tongkol)

lujuk jolok

luk lekuk (keris)

lukat ruwat

lukis jajan

lukus 1. katup, mengatup 2. takut

lukut paku sarang burung

lumah lemah

lumbah sanggama

lumbang lebar

lumbar lepas liar

lumbih gali (mulut babi)

lumbung muda

lumlum muda

lumpur aus (ulir)

lumuh busa

lumur gelas

lumut lumut

lunak 1. daging buah yang menyelimuti biji (asam, coklat, durian) 2. daging buah asam

lunas tulang kering

lung patah
lung kasela tulang patah seperti pecahnya batu atau patahnya umbi ketela

lunga berangkat, pergi

lunggah cabang (sirih)

lungguh kedudukan
malungguh duduk

lungka-lungka kasur kecil tempat duduk

lunglung patah-patah

lungsir

lungsuh lungsur
lungsuhan lungsuran, bekas pakai

lungsur minta
ngalungsur meminta

luput bebas, tidak terbebani

lus buka

lut 1. lalu, lantas 2. langsung, uli dini lut kemu dari sini langsung ke sana

lutir tanpa daun

lutung lutung

luu sampah

luung bagus, baik

luur tinggi

*&*
abcdeghijklmnoprstuwy éèê

Tidak ada komentar:

Posting Komentar